Gastronorm, afgekort GN, is een Europese maatstandaard voor bakken in de professionele keuken. Doordat de maten vaststaan, passen de bakken in ovens, bain-maries, koelwerkbanken en schappen van verschillende merken. De kunst is de juiste maat en diepte te kiezen.
De GN-maten uitgelegd
De grootste standaardmaat is GN 1/1, ongeveer 530 x 325 mm. Alle andere maten zijn delen daarvan. GN 1/2 meet 325 x 265 mm en past dus twee keer in een GN 1/1-opening. GN 2/3 meet ongeveer 354 x 325 mm. GN 1/4 is 265 x 162 mm, GN 1/9 ongeveer 176 x 108 mm. Zo kun je in één rek een volle GN 1/1-bak combineren met bijvoorbeeld twee halve bakken of een rij kleine bakjes voor garnituren.
Diepte en inhoud
Naast de maat bepaalt de diepte hoeveel er in past. De bakken in dit overzicht gaan van 20 mm voor ondiepe bereidingen tot 100 mm voor vloeistoffen en saus. Een GN 1/1 van 65 mm hoog houdt ongeveer 9 liter, een GN 1/2 van 65 mm ongeveer 4 liter, een GN 1/4 van 100 mm ongeveer 2,8 liter en een GN 1/9 van 100 mm ongeveer 1 liter. Ondiep kies je voor grillen of presenteren, diep voor soepen, sauzen en stoofgerechten.
RVS of kunststof
RVS is de vaste keuze voor de warme keuken: de meeste RVS-bakken in dit overzicht zijn ovenbestendig en gaan in de bain-marie. Kunststof, zoals de transparante polypropyleen container van Hendi met deksel, is meer bedoeld voor koude opslag en voorbereiding, omdat je de inhoud meteen ziet. Controleer altijd bij het model of het ovenbestendig of magnetronbestendig is, want dat verschilt.
Gesloten of geperforeerd
Een gesloten bak gebruik je voor bereiden, bewaren en serveren. Een geperforeerde bak heeft openingen in de bodem en wand. Die gebruik je om te stomen, uit te lekken of te spoelen: groenten boven stoom, pasta die uitlekt, of sla die je wast. Voorbeelden zijn de GN 1/2 van 65 mm en de GN 2/3 van 100 mm in dit overzicht. Wil je sauzen of vloeistoffen bewaren, kies dan juist niet voor geperforeerd.
Deksel: erbij of los
Sommige bakken worden met deksel geleverd, andere niet. Bij een GN 1/4 of GN 1/2 zonder deksel kun je het deksel apart kopen; bij Saro staat dat er voor alle maten een deksel bestaat. Een deksel is handig om voedsel af te dekken in de koeling of warm te houden op de bain-marie.
Waar let je verder op?
- Stapelbaar: leeg stapelen bespaart plaats in de kast.
- Afgeronde hoeken en gladde randen: daardoor veeg je ze makkelijker schoon.
- Dikte van het staal: zwaardere uitvoeringen zijn stabieler, maar ook zwaarder.
- Geprofileerde hoeken: extra stevige hoeken maken de bak stijver.
Veelgemaakte fouten
- De maat verwarren met de diepte. GN 1/2 zegt iets over lengte en breedte, niet over hoe diep de bak is.
- Een rond bakje of een portiehouder aanzien voor een GN-bak. Alleen bakken in de GN-maten passen in GN-apparatuur.
- Een kunststof bak in de oven zetten zonder te kijken of hij ovenbestendig is.
- Geperforeerde bakken kiezen voor soep of saus.
- Geen deksel meebestellen en achteraf ontdekken dat het apart moet.
Meet eerst het rek, de bain-marie of de oven waarin de bak moet passen, en kies dan de maat en diepte. Dat voorkomt de meeste problemen.
Veelgestelde vragen
Dit zijn de vragen die kopers van gastronormbakken het vaakst stellen.
Wat betekent GN 1/1 of GN 1/2?
GN 1/1 is de volledige standaardmaat van ongeveer 530 x 325 mm. GN 1/2 is de helft daarvan, ongeveer 325 x 265 mm. Zo zijn er ook 1/3, 1/4, 1/6 en 1/9.
Passen alle GN-bakken in elke bain-marie?
Ze passen als de maat bij de opening past en de diepte niet te groot is. Meet de opening en kijk naar de hoogte van de bak.
Wat is het verschil tussen een gesloten en een geperforeerde bak?
Een gesloten bak houdt vloeistof vast. Een geperforeerde bak laat vocht en stoom door en is bedoeld om te stomen, uit te lekken of te spoelen.
Kan ik een GN-bak in de oven zetten?
RVS-bakken zijn meestal ovenbestendig, maar controleer dat per model. Bij kunststof is dat niet altijd zo.
Heb ik een deksel nodig?
Als je de bak wilt afdekken in de koeling of warm wilt houden, wel. Sommige bakken worden met deksel geleverd, bij andere koop je dat apart.